czwartek, 20 września
19:01

Wągrowieccy powstańcy

Pochód powstańców na Sybir (Grottger).Pochód powstańców na Sybir (Grottger).

W świadomości wielu z nas powstanie styczniowe kojarzone jest wyłącznie z czynem zbrojnym społeczeństwa Królestwa Polskiego. Akcję powstańczą zorganizowano również na ziemiach Księstwa Poznańskiego. W działania włączyli się także ówcześni mieszkańcy ziemi wągrowieckiej.

Nie negując faktu, iż  to właśnie Królestwo Polskie stanowiło na początku lat sześćdziesiątych XIX wieku główny ośrodek narodowego i patriotycznego ożywienia, zapomina się często o patriotycznym duchu wśród polskiego społeczeństwa Wielkiego Księstwa Poznańskiego, będącego prowincją państwa pruskiego.

 

Powodem było prowadzenie przez kanclerza Otto Bismarcka akcji germanizacyjnej, mającej na celu wynarodowienie ludności polskiej. Podjęta przez elitę intelektualną próba przeciwdziałania germanizacji w formie pracy organicznej oraz prowadzenia działania politycznego w granicach prawa uzyskała wsparcie w działalności polskiego kleru. Msze żałobne odprawiane w intencji zmarłego w 1860 r. gen. Jana Skrzyneckiego - wybitnego Polaka (m. in. w Gołańczy i Wągrowcu) lub msze upamiętniające ważne rocznice narodowe (np. 12 września 1861 roku w kościele farnym w Wągrowcu z  okazji rocznicy zwycięstwa Jana III Sobieskiego pod Wiedniem) miały do tego stopnia charakter narodowo-patriotyczny, iż władze pruskie uznały łączenie religii z patriotyzmem, ze względu na masowy w nich udział Polaków wszystkich stanów, za bardzo niebezpieczne dla państwa.

POCZĄTKI AKCJI
Dlatego z chwilą wybuchu powstania styczniowego administracja pruska, dla uniemożliwienia ewentualnego udziału ludności Wielkiego Księstwa w powstaniu, obsadziła granicę z Królestwem wojskiem oraz wprowadziła zakaz wywozu do niego broni i amunicji. Mimo tego niekompletny, bo oparty tylko na aktach pruskich i rosyjskich, spis powstańców i ochotników tylko z rejencji bydgoskiej zawierał 820  nazwisk (488  mieszkańców wsi i 332 mieszkańców miast i miasteczek), w tym 56 z powiatu wągrowieckiego (33 powstańców i 23 ochotników). Chociaż wybuch powstania  styczniowego zaskoczył powiatowych działaczy stronnictwa białych, zrezygnowali oni z oczekiwania na pomoc państw zachodnich dla powstania i w ramach konspiracyjnego tzw. Komitetu Działyńskiego, a potem Komitetu Wielkopolskiego, podjęli działania polegające na zakupie broni, amunicji i wyposażenia oraz prowadzili werbunek ochotników wraz z przerzutem powstałych oddziałów do Królestwa. Działalność konspiracyjną na rzecz powstania prowadzili: Aleksander Guttry, Ignacy, Bolesław i Władysław Moszczeńscy, dr Karol Libelt, Józef Radoński, Maksymilian Świniarski, Norbert Szuman, Kajetan Buchowski, Erazm Zabłocki, Stefan Kierski, Tytus Breza, Alfons Malczewski, Smoleński i Kazimierz Kantak. Ochotników do powstania werbowali ziemianie Karol Brodowski z Pawłowa, Dziembowski z Kłodzina, Skoraczewski z Wysokiej i cieśla Włodzimierz Winiecki z Łopienna.

ZWYCZAJNI - NIEZWYCZAJNI
O działaniach powstańczych prowadzonych na szeroką skalę mówią raporty landrata Suchodolskiego. Między innymi podaje on, iż 17 kwietnia 1863 roku oddział ochotników na 30 wozach udał się na miejsce zbiórki pod Łopiennem. W sierpniu tego roku wśród ochotników spod Kcyni znajdowało się 30 osób z Czeszewa, a 17 lutego 1864 r. do powstania udało się 16 uzbrojonych ochotników z Konar pod Gołańczą. Stwierdza z ubolewaniem, że w marcu 1864 r. stwierdzono aż 43 tego typu przypadki. Wśród zatrzymanych na granicy osób spieszących do powstania byli: Białecki, Feliks Dachterski   z Uścikowa, urzędnik gospodarczy z Czekanowa Dembiński, młynarz z Srebrnej Góry Bernard  Goniarzewicz, Kazimierz Gozimirski z Wągrowca, Jan Haniszewski z Chojny, ziemianin Jaraczewski z Jaworowa, oficjalista Bronisław Koerber z Wiśniewa, rolnik Jan Kolasa z Miastowic, Franciszek Kurczewski z Łopienna, Teodor Lieske z Roszkowa, terminator ogrodniczy Andrzej Mataczyński  z Żelic, myśliwy Szymon Pawłowski z Goli, inspektor gospodarczy Leopold Piwkowski z Kłodzina, Antoni Radowski - ogrodnik z Roszkowa, ziemianin Mieczysław  Rogaliński z Cerekwicy, czeladnik kowalski Michał Szemigrowicz ze  Świątkowa, Bartłomiej Śliwiński z Kaczkowa, ziemianin Kazimierz Tomicki z Wysokiej, Urbanowski z Kłodzina, fornal Stefan Walendowski  z Czekanowa, ziemianin Wise z Sienna i Stanisław Wyszomirski, syn kupca z Gołańczy.  
W oddziałach powstańczych walczyli: czeladnik piekarski Jan Będkowski z Wągrowca, Walenty Bogusławski z Wągrowca, hr. Kazimierz Czapski, elew gospodarczy Edmund Dąbrowski z Grylewa, Mieczysław Głowiński, Stanisław Górkiewicz, Jeziołkowski, Franciszek Kosmalski, Pantaleon Libelt z Czeszewa, Krzyżanowski, czeladnik kowalski Ksawery Lewandowski z Paryża, czeladnik krawiecki Wincenty Maciejewski z Wągrowca, Teofil Majewski z Wągrowca, ziemianin Alfons Malczewski z Pawłówka, gimnazjalista z Gorzewa Konstanty Mokrodolski, Anzelm Morawski, ziemianin Ignacy Moszczeński z Wiatrowa, ziemianie Józef i Stefan Okoniewscy z Danaborza, Leonard Radoński z Rudnicza, organista Marcin Śmiechowski z Cerekwicy, pisarz majątkowy Tarczyński, Stanisław Wierzbiński, Ignacy Wrochowski z Wągrowca, Ignacy Wróblewski z Wągrowca oraz gimnazjalista Leon Zalewski z Podobowic.

ODESZLI W CHWALE
W bitwie pod Mieczownicą, 2 marca 1863 r., polegli: Antoni  Baranowski z Wągrowca, Władysław  Ciesielski z Bielaw, Franciszek Dąbrowski, ziemianin Józef Poniński i Józef Sosnowski. W powstaniu zginęli też: Jan Konieczka ze Smolar pod Gołańczą, pod Brdowem Karol Libelt jr. z Czeszewa (29 kwietnia 1863 r.), pod Ignacewem Kazimierz Woydt (8 maja 1863 r.), pod Miechowem Stanisław Radoński z Rudnicza (17 lutego 1863 r.). (Teofil Majewski z Wągrowca walczył pod Lubstowem, Nową Wsią, Olszakiem i Ślesinem. Pod  Kołem, Dobrosłowem, Pyzdrami i Ignacewem w walkach brał udział Stefan Okoniewski z Danaborza, a  pod Mieczownicą i Dobrosłowem Leon Zalewski. Ujęci na polu walki ziemianie Teodor Berend, Ignacy Gutowski z Lechlina i Teodor Radoński z Rudnicza zostali na podstawie okólnika władz rosyjskich z stycznia 1863 roku. zesłani na Syberię. Współpracujące z Rosjanami władze pruskie oskarżały złapanych na granicy ochotników, działaczy konspiracyjnych i przekazanych przez Rosjan Polaków o zdradę stanu. 

W forcie Winiary w Poznaniu osadzeni byli: Stefan Kierski, Ignacy Moszczeński i Norbert Szuman. Na kary więzienia skazani zostali: Dziembowski, Urbanowski, Leopold Pinkowski, Antoni Radowski, Teodor Liske, Feliks Dachowski, Karol Brodowski, Ksawery Lewandowski, Erazm Zabłocki, Józef Wierzbiński i wielu innych.

Komentarze   

 
0 #2 Tatiana 2018-07-11 14:42
I often visit your blog and have noticed that you don't update it often. More frequent updates will give your site higher authority &
rank in google. I know that writing posts takes a lot of time, but you can always
help yourself with miftolo's tools which will shorten the time of creating
an article to a few seconds.

Feel free to visit my site :: MarlonJuicy: https://RoryBad.blogspot.com
Cytować | Zgłoś administratorowi
 
 
+9 #1 o34r 2017-07-07 09:40
Czy Mackowiak też tam walczył bo ma sporo medali ?
Cytować | Zgłoś administratorowi
 

Dodaj komentarz

Regulamin dodawania komentarzy

Kod antyspamowy
Odśwież

Aquapark uzaleznienia pakos224px

 

 

Wielkopolskapowiat_wagrowiecki_herbMiasto_WagrowiecGmina_Wagrowiec1_skoki2_golancz3_damaslawek4_miescisko5_wapno
interiaangoragazeta prawnagazety lokalnegłos wielkopolskiitv wągrowiecjamajkakreisbotemotel-azylpietrakradio merkurysdpspltok fmwielspinwillisch_logo
aquapark_wagrowiecnielbaSTART-logo bgzPalucki Bank Spoldzielczy

Na naszej stronie internetowej stosujemy pliki cookies.

Korzystając z naszego serwisu internetowego bez zmiany ustawień przeglądarki wyrażasz zgodę na stosowanie plików cookies. Czytaj więcej…

Zrozumiałem